The-art-of-listening-neoΌταν ένας άνθρωπος μοιράζεται μαζί μας τις δυσκολίες του, καμιά φορά συμβαίνει εμείς απο την πλευρά μας ως ακροατές, να ανησυχούμε για την στάση που υποτίθεται ότι πρέπει να διατηρήσουμε αλλά και τους ενδεδειγμένους τρόπους να αποκριθούμε.

Ας υποθέσουμε για παράδειγμα ότι ο σύντροφός μας μοιράζεται μαζί μας κάποιους από τους προβληματισμούς ή τα άγχη του σε σχέση με την δουλειά του. Έχετε πιάσει ποτέ τον εαυτό σας να κάνει κάποια από τις παρακάτω σκέψεις;

- «Πρέπει να τον βοηθήσω να βρει μια λύση. Δεν καταλαβαίνω καλά τί μου λέει, αλλά πρέπει να τον συμβουλέψω».

- «Πρέπει να κάνω κάτι να του φτιάξω το κέφι. Τί να του προτείνω;»

- «Κουράστηκα να ακούω για όλα αυτά. Πρέπει να τον πείσω ότι δεν είναι και τόσο σπουδαίο πρόβλημα».

 Όμως γιατί να καταλήγει τόσο δύσκολη δουλειά, το να ακούμε τον άνθρωπό μας ή οποιονδήποτε ενδιαφέρεται να μιλήσει για αυτό που τον απασχολεί; Γιατί να αφήνουμε τους εαυτούς μας ευάλωτους σε τέτοιο βάρος;

 Ίσως θα προσέφερε λίγη ανακούφιση αν στεκόμασταν για λίγο στην εξής συνειδητοποίηση.

Τις περισσότερες φορές που κάποιος μας ανοίγει την καρδιά του, αυτό που πρωτίστως αποζητά είναι να αισθανθεί ότι πραγματικά ακούγεται με σεβασμό στην μοναδικότητά του & την εμπειρία του.

Έχοντας την παραπάνω ιδέα κατά νου, αναδεικνύεται η δυνατότητα να μπει κανείς στην θέση του ακροατή με έναν εναλλακτικό τρόπο, αρκετά διαφορετικό από αυτό που μπορεί να είχαμε συνηθίσει. Η συγκεκριμένη προσέγγιση συνήθως χαρακτηρίζεται από τους ανθρώπους που μοιράζονται την ιστορία τους πολύ πιο χρήσιμη & ικανοποιητική για εκείνους.

Από την άλλη μεριά, απελευθερώνει τον ακροατή από την προσδοκία της κατάλληλης συμβουλής & την αίσθηση του βάρους από την οποία συχνά συνοδεύεται. Επιπλέον, απαλλάσσει την κουβέντα από πρακτικές όπως, η συνεχής διακοπή του συνομιλητή, που συνήθως φέρνει μη επιθυμητά αποτελέσματα. 

 

Παρακάτω καταγράφονται κάποιες από τις εντυπώσεις, των ανθρώπων που έχουν μοιραστεί την ιστορία τους, στα πλαίσια ενός πειραματισμού με τους συγκεκριμένους τρόπους :

- «Έμεινα έκπληκτος από το πόσο ωραία ήταν η αίσθηση ότι ακούγομαι».

- «Ένιωσα μεγάλη ανακούφιση που μπορούσα να μιλήσω ανοιχτά, γνωρίζοντας ότι δεν υποχρεούμουν μετά να πάρω μια συμβουλή».

- «Ο χώρος που πήρα μιλώντας για τρία λεπτά χωρίς διακοπές, μου έδωσε την ευκαιρία να σχηματίσω μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα για το πρόβλημα που αντιμετωπίζω».

- «Αφού ακουστηκα, αισθάνθηκα έτοιμη να αφήσω πίσω μου αυτό που με απασχολούσε».

 

Ας ρίξουμε μια ματιά και στις χαρακτηριστικές δηλώσεις των ακροατών. Εξίσου αντιπροσωπευτικές, νομίζω, των συναισθημάτων & σκέψεων που μπορεί να μας γεννηθούν, όταν τύχει να βρεθούμε σε παρόμοια θέση.

- «Παρατήρησα πόσο συχνά είχα την τάση να παρέμβω, προκειμένου να δώσω μια συμβουλή».

- «Ένιωθα μονίμως υπεύθυνη να βρω λύση, να ικανοποιήσω τις προσδοκίες που υπέθετα ότι μπορεί να έχει από εμένα».

- «Μου ήταν τόσο δύσκολο να την βλέπω να μιλάει για τα πράγματα που την στεναχωρούν & ακόμα πιο δύσκολο να μην την διακόψω για να της πω ότι όλα θα πάνε καλά».

Αυτές είναι κάποιες από τις συνήθειες που μπορεί να βρεθούμε επιρρεπείς όταν αναλάβουμε τον ρόλο του ακροατή. Βεβαίως δεν είναι πάντοτε εύκολο να αλλάξει κανείς άμεσα συνήθειες, ιδίως όταν έχουμε μεγαλώσει με αυτές.

 

Αλήθεια όμως, πόσο εξουθενωτικό μπορεί να καταντήσει για εμάς, να κουβαλάμε το βάρος όλων αυτών των συνήθη πρακτικών ανταπόκρισης, που υποθέτουμε ότι πρέπει να υιοθετήσουμε, όταν κάποιος συνάνθρωπος μοιράζεται μαζί μας τις ανησυχίες του;

Άλλωστε κουβαλώντας το συγκεκριμένο φορτίο, δεν προεξοφλούμε ότι βοηθούμε τον άνθρωπό μας. Με λίγα λόγια, αυτή η στάση εκ μέρους μας ως ακροατές, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι λειτουργεί υποστηρικτικά για τον άλλον.

Η εμπειρία δείχνει πόσο βοηθητικό είναι να υπενθυμίζουμε στον εαυτό μας, ότι στην πραγματικότητα, όταν οι άνθρωποι κουβεντιάζουν μαζί μας, αυτό που πρωτίστως επιδιώκουν είναι, να ακουστούν τα συναισθήματα & οι προθέσεις τους για την ζωή & τις σχέσεις τους. Φαίνεται λοιπόν, όταν βρισκόμαστε σε επαφή με αυτήν την κατανόηση, να γίνεται πιο εύκολο να αποτινάξουμε κάποιο από το βάρος της ακρόασης.

Σε δεύτερη φάση, προκειμένου να ελαφρύνουμε το φορτίο μας, ίσως θα βοηθούσε αν προσκαλούσαμε τον ίδιο τον συνομιλητή μας, να μας διευκρινήσει για το είδος της ακρόασης που θα τον ενδιέφερε, που θα του ταίριαζε την δεδομένη στιγμή ή που θα τον ενίσχυε.

Ποια είναι τα σημάδια που μας προειδοποιούν ότι έχει έρθει η ώρα να ζητήσουμε την άποψη του ανθρώπου που μοιράζεται την ιστορία του μαζί μας;

  • Αρχίζετε να αισθάνεστε ανησυχία ή δυσφορία καθώς ακούτε.
  • Σας πιάνουν ημικρανίες ή πόνος στο κεφάλι, καθώς καταβάλλετε όλη αυτήν την προσπάθεια να επιλύσετε το πρόβλημα ή να το αναλύετε.
  • Ξεκινάτε να δίνετε συμβουλές και παρατηρείτε την απογοήτευση του συνομιλητή σας.
  • Προσπαθείτε να προσεγγίσετε τον άλλον με μια αγκαλιά και εκείνος αποτραβιέται.
  • Αισθάνεστε κουρασμένοι ή αποσυνδεδεμένοι με την εμπειρία του, καθώς ακούτε την ιστορία του.

 

Παρακάτω θα βρείτε κάποιους προτεινόμενους τρόπους που μπορεί να σας βοηθήσουν να ρωτήσετε για το είδος της ακρόασης που προτιμά ο συνομιλητής σας:

- «Απλώς για να το ξεκαθαρίσουμε τί αισθάνεσαι ότι θα σου ήταν περισσότερο χρήσιμο αυτήν την στιγμής Να ακουστείς ή να σου δώσω κάποια συμβουλή;»

- «Θέλω πολύ να σε ακούσω αλλά αρχίζω λίγο να μπερδεύομαι για τον τρόπο που θα μπορούσα να είμαι βοηθητική. Θα μπορούσες να μου πεις τί είναι αυτό που πιθανά θα ήθέλες από εμένα καθώς μου περιγράφεις την κατάσταση που αντιμετωπίζεις;»

- «Θα βοηθούσε καθόλου, αν επαναλάμβανα αυτό που καταλαβαίνω να μου λες, καθώς μιλάς;»

- «Καθώς σε ακούω, παρατηρησα στον εαυτό μου να προσπαθεί να βρει λύση σε αυτό που αντιμετωπίζεις. Αλήθεια αυτό είναι που αποζητάς;»

Θα μπορούσαμε λοιπόν, να συνεχίσουμε να εξασκούμαστε σε τέτοιους εναλλακτικούς τρόπους ανταπόκρισης, προσκαλώντας κάθε φορά τον συνομιλητή μας, να μας ενημερώσει για το πώς πάει για εκείνον, η κουβέντα που κάνουμε & για το είδος της αληλλεπίδρασης που θα του ταίριαζε την δεδομένη στιγμή.

Σε αυτό το σημείο, να διευκρινήσω, ότι η πρόθεσή μου δεν είναι να στοχοποιήσω την παροχή συμβουλών ως μια ακατάλληλη πρακτική, που πρέπει απαραιτήτως να αποφεύγεται σε κάθε περίπτωση. Παρόλα αυτά, επισημαίνεται πόσο σημαντικό είναι να μην παραλείπουμε να εξετάζουμε μαζί με τον συνομιλητή μας, αν η παροχή συμβουλών συντονίζεται πράγματι, με τη δική τους επιθυμία ή ανάγκη σε εκείνη την φάση. 

Τέλος, καλό θα ήταν να έχουμε στο νου μας, ότι όσο κι αν επιθυμούμε να είμαστε υποστηρικτικοί ως ακροατές, πάντα υπάρχουν πτυχές από την ιστορία του ανθρώπου που την μοιράζεται, για τις οποίες δεν είμαστε σε θέση να αναλάβουμε την ευθύνη τους. 

Ας απολαύσουμε την ακρόαση, όπως κάθε τέχνη που μπορεί να μας συνδέσει με την ψυχή των ανθρώπων...

 

Κασσάνδρα Πήτερσεν

Ψυχολόγος- Αφηγηματική Ψυχοθεραπεύτρια