relationship 2Πόσες φορές δεν έχουμε ακούσει τις φράσεις:

- «Η υγιής επικοινωνία είναι ότι πιο σημαντικό υπάρχει στην σχέση ενός ζευγαριού!»,  ή 

- «Aν ένα ζευγάρι θέλει πραγματικά να πετύχει η σχέση του οφείλει «να δουλέψει» την επικοινωνία του!».

Τις τελευταίες δεκαετίες φαίνεται να δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στην αξία της «υγιούς επικοινωνίας». Οι συνεχείς αναφορές στα ποιοτικά χαρακτηριστικά της και την σπουδαιότητά της, έχει ως αποτέλεσμα να καθορίζει σε μεγάλο βαθμό τους τρόπους που κρίνουμε τους εαυτούς μας & τους συντρόφους μας, αλλά και τις προσπάθειες που κάνουμε να ανταποκριθούμε στις σχέσεις μας.

Πώς φτάσαμε όμως στο σημείο να μιλούμε για «υγιή επικοινωνία»;

Πώς κατασκευάστηκε ιστορικά η ιδέα ότι υπάρχει μια τέτοια πολύτιμη, σχεδόν «μαγική συνταγή» που λέγεται «υγιής επικοινωνία», απέναντι στην οποία οφείλουμε να δεσμευτούμε ως ζευγάρι;

 Η συμβουλευτική ζευγαριών (που ασχολείται συνήθως με ζητήματα επικοινωνίας στο ζευγάρι) είναι ένα σχετικά πρόσφατο φαινόμενο των δυτικών κοινωνιών στο χώρο της ψυχολογίας. Η ανάπτυξη αυτής της πρακτικής, τοποθετείται χρονικά κυρίως μετά τον Β' παγκόσμιο πόλεμο και σχετίζεται άμεσα με τις εξελίξεις την συγκεκριμένη περίοδο στον τομέα της τεχνολογίας.

Εκείνη την εποχή, για πρώτη φορά η ανάπτυξη της τεχνολογίας, συνδέθηκε με τον όρο «πληροφορία». Αφορούσε τα μέσα που μπορούσαν να αναπτυχθούν για την ακριβή & αποδοτική μετάδοση και επεξεργασία πληροφοριών, την αποθήκευση & ανάκτησή τους. Άλλωστε ας μην ξεχνάμε ότι οι υπηρεσίες πληροφοριών διαδραμάτισαν πολύ σοβαρό ρόλο κατά την διάρκεια του πολέμου.

Κομβικής σημασίας υπήρξε το γεγονός, ότι πολλές από τις μεταφορές και από τους όρους της επεξεργασίας πληροφοριών & επικοινωνίας, οι οποίες συνέθεσαν το τεχνολογικό παράδειγμα την περίοδο που ακολούθησε τον Β' παγκόσμιο πόλεμο, μεταφέρθηκαν και στις ανθρωπιστικές επιστήμες.

o-COMMUNICATION-SKILLS 3 facebookΑπό την στιγμή που οι ανθρωπιστικές επιστήμες υιοθετούν στους κύκλους τους, τις μεταφορές που αναπτύσσονται & αξιοποιούνται στον τομέα της τεχνολογίας πληροφοριών, η έννοια της επικοινωνίας αποκτά εξαιρετικά σημαντική αναγνώριση & σημασία. 

Μάλιστα η ανάπτυξη συγκεκριμένων επικοινωνιακών δεξιοτήτων αρχίζει να θεωρείται «πανάκεια» για πολλές από τις δυσκολίες της ανθρώπινης ύπαρξης. Σε κανένα άλλο πεδίο βέβαια δεν εφαρμόστηκε η συγκεκριμένη ιδέα με τόσο ενθουσιασμό, όσο στον τομέα των σχέσεων & των δυσκολιών που μπορεί να αντιμετωπίζει ένα ζευγάρι.

Μέσα σε ένα τέτοιο κλίμα ανάπτυξης της τεχνολογίας επικοινωνιών & μετατόπισης του ενδιαφέροντος στην σημασία της πληροφορίας, τα ανθρώπινα προβλήματα που αντιμετώπιζαν τα ζευγάρια στην σχέση τους, αρχίζουν να αποδίδονται ολοένα και πιο συστηματικά, στην απουσία επικοινωνίας ή στην ανεπάρκειά της, καθώς και στην αναποτελεσματική ή ακατάλληλη μορφή επικοινωνίας.

Αντίστοιχα, ως επίλυση κάθε είδους προβλήματος που αφορά τις σχέσεις, προτείνεται η δόμηση μιας πιο λειτουργικής μορφής επικοινωνίας μεταξύ των εμπλεκόμενων. Με λίγα λόγια, οι ειδικοί, αγκαλιάζουν την ιδέα της επικοινωνίας ως «πανάκεια» για τα ανθρώπινα προβλήματα, μια ιδέα όμως, που προέρχεται από έναν χώρο πολύ διαφορετικό από αυτόν που αφορά τον άνθρωπο & τις σχέσεις.

Κάπως έτσι, οι σύμβουλοι ζεύγους μετατρέπονται σε "τεχνίτες" , υπεύθυνοι για την ανάπτυξη, βελτίωση & αποκατάσταση της επικοινωνίας του ζεύγους. Η συγκεκριμενη προσέγγιση μάλιστα, οδηγεί στην συντονισμένη προσπάθεια της επιστημονικής κοινότητας των ανθρωπιστικών πεδίων, να κατασκευάσουν οργανωμένα προγράμματα ή σχήματα μέτρησης και αποκατάστασης της κατάλληλης επικοινωνίας.

Τα σχήματα αυτά θα επέτρεπαν την αξιολόγηση της ποιότητάς της, με την αποκαλούμενη «έμμεση», «υποκριτική», «χειριστική», «λανθάνουσα», «υπόγεια», «ανακριβή», «ανέντιμη» μορφή επικοινωνίας να τοποθετείται στο ένα άκρο της κλίμακας και την «ανοιχτή» και «άμεση» στο άλλο.

Αυτή η δεύτερη περίπτωση, όπου η επικοινωνία χαρακτηρίστηκε «ανοιχτή», «άμεση», «ακριβής» & «ειλικρινής», άρχισε με τον καιρό να θεωρείται, όχι απλά επιδίωξη ορισμένων ζευγαριών, αλλά και ένας κατασκευασμένος ορισμός για το τί σημαίνει «υγιής επικοινωνία».

 

 Κασσάνδρα Πήτερσεν

Ψυχολόγος- Αφηγηματική ψυχοθεραπεύτρια

Διαβάστε την συνέχεια, στο άρθρο: «Υγιής επικοινωνία» (Β΄μέρος): είναι άραγε, πανάκεια για τις σχέσεις;

 

Το κείμενο είναι εμπνευσμένο από τα γραπτά του White, M. (2004). Narrative practice, couple therapy and conflict dissolution. In White, M. Narrative practice and exotic lives: Resurrecting diversity in everyday life pp. 1–41. Adelaide: Dulwich Centre Publications