Συμπαράσταση… ένας χορός για δύο

Σ

Καθώς οι άνθρωποι μοιράζονται τις δυσκολίες τους, τους προβληματισμούς τους ή τα άγχη τους μαζί μας, μπορεί να πιάσουμε τον εαυτό μας να αναρωτιέται για τον καταλληλότερο τρόπο συμπαράστασης. Σε ορισμένες περιπτώσεις μάλιστα αυτή μας η ανησυχία, η οποία βεβαίως, κινείται από την καλή μας πρόθεση να σταθούμε υποστηρικτικά δίπλα τους, μετατρέπεται σε βάρος..το βάρος μιας ευθύνης.

Έχετε κάνει ποτέ κάποια από τις παρακάτω σκέψεις καθώς ακούτε τις ιστορίες προβλημάτων που σας φέρνουν φίλοι, σύντροφοι, συνάδελφοι κτλ ;

  • «Πρέπει να τον βοηθήσω να βρει μια λύση. Πρέπει να τον συμβουλέψω».
  • «Πρέπει να κάνω κάτι να της φτιάξω το κέφι. Τί να της προτείνω;»
  • «Κουράστηκα να ακούω για όλα αυτά. Πρέπει να του δώσω να καταλάβει ότι δεν είναι και τόσο σπουδαίο πρόβλημα».

Όμως γιατί πρέπει η συμπαράσταση να παίρνει την μορφή «δουλειάς» και μάλιστα επίπονης;

Τις περισσότερες φορές που κάποιος μας ανοίγει την καρδιά του, αυτό που πρωτίστως αποζητά είναι να αισθανθεί ότι πραγματικά ακούγεται με σεβασμό στην μοναδικότητά του & την εμπειρία του. Συνήθως επιδιώκει να αναγνωριστούν οι προθέσεις, τα συναισθήματα, οι αξίες και οι ελπίδες του για την ζωή & τις σχέσεις του. Μια προσέγγιση συμπαράστασης που εστιάζει κυρίως στην κατανόηση και το μοίρασμα, μας απελευθερώνει από την προσδοκία ή το βάρος της παροχής «σωστών συμβουλών».

Τί διαφορά θα έκανε άραγε αν προσκαλούσαμε τον ίδιο τον άνθρωπο να μας διευκρινίσει πώς θα προτιμούσε εκείνος να ανταποκριθούμε καθώς ακούμε την ιστορία του; Π.χ

  • «Απλώς για να το ξεκαθαρίσουμε, τί αισθάνεσαι ότι θα σου ήταν περισσότερο χρήσιμο αυτήν την στιγμή, να ακουστείς ή να σου δώσω κάποια συμβουλή;»
  • «Θέλω πολύ να σε ακούσω αλλά αρχίζω λίγο να μπερδεύομαι για τον τρόπο που θα μπορούσα να είμαι βοηθητική. Θα μπορούσες να μου πεις τί είναι αυτό που πιθανά θα ήθελες από εμένα καθώς μου περιγράφεις την κατάσταση που αντιμετωπίζεις;»
  • «Θα βοηθούσε καθόλου, αν επαναλάμβανα αυτό που καταλαβαίνω να μου λες, καθώς μιλάς;»
  • «Καθώς σε ακούω, παρατήρησα στον εαυτό μου να προσπαθεί να βρει λύση σε αυτό που αντιμετωπίζεις. Αλήθεια αυτό είναι που αποζητάς;»

Μια άλλη ιδέα θα ήταν να προσκαλούσαμε τον συνομιλητή μας, να μας ενημερώνει για το πώς πάει για εκείνον η κουβέντα καθόλη την διάρκεια της συζήτησης.

Παρατηρείται ότι σε πολλές περιπτώσεις, οι συμβουλές, κάθε άλλο παρά βοηθητικά λειτουργούν, τόσο για τον άνθρωπο που βρίσκεται στο επίκεντρο της συζήτησης, όσο και για αυτόν που τις παρέχει.

Κάποιες ενδείξεις δυσφορίας που προκαλεί μια τέτοια προσέγγιση στον αποδέκτη των ιστοριών είναι:

  • Αρχίζετε να αισθάνεστε ανησυχία ή δυσφορία καθώς ακούτε για τα προβλήματα του κοντινού σας προσώπου.
  • Σας πιάνουν ημικρανίες ή πόνος στο κεφάλι, καθώς καταβάλλετε προσπάθεια να επιλύσετε ή να αναλύσετε το πρόβλημα.
  • Προσπαθείτε να δώσετε συμβουλές και παρατηρείτε την απογοήτευση του συνομιλητή σας.
  • Αισθάνεστε κουρασμένοι ή αποσυνδεδεμένοι από την εμπειρία του συνομιλητή σας.

Στον αντίποδα βρίσκουμε χαρακτηριστικές δηλώσεις ανθρώπων που μοιράστηκαν τις ιστορίες τους στα πλαίσια συζητήσεων που ήταν απαλλαγμένες από προσδοκίες για παροχή συμβουλών.

  • «Εξεπλάγην με το πόσο ωραία ήταν η αίσθηση ότι ακούγομαι… πραγματικά ένιωθα ότι με άκουγες!».
  • «Ανακουφίστηκα που μπόρεσα να σου μιλήσω ανοιχτά χωρίς να νιώσω υποχρεωμένη στο τέλος να δεχτώ συμβουλές».
  • «Ο χώρος που πήρα μιλώντας για τρία λεπτά χωρίς διακοπές, μου έδωσε την ευκαιρία να σχηματίσω μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα για το πρόβλημα που αντιμετωπίζω».
  • «Αφού ακούστηκα, αισθάνθηκα έτοιμος να αφήσω πίσω μου αυτό που με απασχολούσε».

Για τους ανθρώπους που βρέθηκαν στην θέση του ακροατή, αυτή η εναλλακτική προσέγγιση που θέτει στο επίκεντρο τις προτιμήσεις του συνομιλητή τους για τον καταλληλότερο τρόπο συμπαράστασης, τους οδήγησε σε συγκεκριμένες παρατηρήσεις και συμπεράσματα:

  • «Παρατήρησα πόσο συχνά είχα την τάση να παρέμβω στην κουβέντα προκειμένου να δώσω μια συμβουλή. Τελικά όμως δεν ήταν αυτό που ήθελε από εμένα».
  • «Ένιωθα μονίμως υπεύθυνη να βρω λύση στο πρόβλημά του. Όταν σταμάτησα να σκέφτομαι τί πρέπει να του προτείνω, και τον ρώτησα τί χρειάζεται από εμένα ώστε να τον βοηθήσει η συζήτησή μας, τότε όλα κύλησαν πιο ήρεμα και για μένα».
  • «Μου ήταν τόσο δύσκολο να την βλέπω να μιλάει για τα πράγματα που την στεναχωρούν & ακόμα πιο δύσκολο να μην την διακόψω για να της πω ότι «όλα θα πάνε καλά». Μου εξήγησε ότι αυτή η φράση την έκανε να νιώθει ότι δεν καταλαβαίνω την βαρύτητα  που είχε η κατάσταση για εκείνη».

Η εναλλακτική αυτή προσέγγιση συμπαράστασης δεν βασίζεται στην πεποίθηση ότι οι συμβουλές δεν έχουν αξία ή πρέπει να αποφεύγονται στις συζητήσεις. Αυτό που επισημαίνεται είναι η ανάγκη εξέτασης μαζί με τον συνομιλητή μας του καταλληλότερου τρόπου αλληλεπίδρασης και όχι η ανάληψη μιας ατομικής ευθύνης για συμπαράσταση.

Μου αρέσει να σκέφτομαι τις συζητήσεις συμπαράστασης σαν ένα χορό στον οποίο πιανόμαστε μαζί καθώς συντονίζονται οι προθέσεις ή η προσοχή μας γύρω από κοινά θέματα. Λεπτό-προς-λεπτό διαπραγματευόμαστε τα βήματά μας, τον ρυθμό της κουβέντας, την στάση του ενός και του άλλου, κάνουμε παύσεις, άλλοτε χορεύουμε έντονα με πάθος κι άλλοτε με ηρεμία και προσήλωση στις κινήσεις του παρτενέρ… Η συζήτηση είναι κάτι που συν-κατασκευάζεται.

Σύντομη περιγραφή

Κασσανδρα Πήτερσεν

Ψυχολόγος, MSc Αφηγηματική Ψυχοθεραπεύτρια, Επόπτρια & Εκπαιδεύτρια. Επίτιμος Κλινικός Συνεργάτης (Honorary Clinical Fellow) του Πανεπιστημίου της Μελβούρνης (University of Melbourne) για το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Αφηγηματικής Ψυχοθεραπείας.

Παρέχει υπηρεσίες ψυχοθεραπείας σε ενήλικες, οικογένειες και ομάδες, εποπτεία & εκπαίδευση σε αφηγηματικούς θεραπευτές.

Διενεργεί σεμινάρια & διαλέξεις σε ένα ευρύ φάσμα ενδιαφερόντων του τομέα ψυχικής υγείας.

Ψυχολόγος, MSc Αφηγηματική Ψυχοθεραπεύτρια, Επόπτρια & Εκπαιδεύτρια. Επίτιμος Κλινικός Συνεργάτης (Honorary Clinical Fellow) του Πανεπιστημίου της Μελβούρνης (University of Melbourne) για το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Αφηγηματικής Ψυχοθεραπείας.

Παρέχει υπηρεσίες ψυχοθεραπείας σε ενήλικες, οικογένειες και ομάδες, εποπτεία & εκπαίδευση σε αφηγηματικούς θεραπευτές.

Διενεργεί σεμινάρια & διαλέξεις σε ένα ευρύ φάσμα ενδιαφερόντων του τομέα ψυχικής υγείας.

Μπορείτε να την βρείτε και στο: